“Tire, 5 Bin Yıllık Yaşayan Bir Kültür Mirasıdır”
“Tire, yaklaşık 5 bin yıllık geçmişiyle Anadolu’nun nadir tarihî kentlerinden biridir. Antik dönemlerden Osmanlı’ya uzanan bu çok katmanlı tarih, ilçemizi yalnızca bir yerleşim alanı değil; aynı zamanda yaşayan bir kültür mirası hâline getirmektedir. Bu yönüyle Tire’nin Tarihî Kentler Birliği üyesi olması da taşıdığı sorumluluğun ve değerin önemli bir göstergesidir.
Eski Tire – Yeni Tire Ayrımı
Coğrafi ve kentsel gelişim açısından Tire’yi iki ana bölümde değerlendirmek mümkündür:
Eski Tire ve Yeni Tire. Bu ayrım, yalnızca fiziki değil; aynı zamanda tarihsel, kültürel ve estetik bir farklılığa da işaret etmektedir. Bu noktada Gümüşpala Caddesi, kentin tarihî dokusu ile modern gelişim alanları arasında doğal bir sınır olarak kabul edilebilir.
Eski Tire, Kentsel Belleğin Taşıyıcısıdır
Gümüşpala Caddesi’nin üst kısmında kalan bölge, yani Eski Tire, camileri, hanları, hamamları, arasta yapıları ve sivil mimari örnekleriyle kentin tarihsel belleğini barındırmaktadır. Bu bölge, sadece yapıların değil; aynı zamanda kentin ruhunun, siluetinin ve kültürel sürekliliğinin korunduğu alandır. Ancak günümüzde bu tarihî dokunun, kontrolsüz yapılaşma ve estetikten uzak mimari anlayışlar nedeniyle risk altında olduğu da bir gerçektir.
Mimari Kriterler Zorunlu Olmalı
Bu nedenle, Eski Tire sınırları içerisinde yapılacak yeni inşaatlar ve tadilatlar için, kentin tarihî kimliğini koruyacak mimari kriterlerin zorunlu hâle getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Cephe düzenlemeleri, çatı formları, pencere oranları, renk seçimleri ve kullanılacak malzemeler; Tire’nin geleneksel mimarisine ve tarihî motiflerine uygun olmalıdır. Bu yaklaşım, gelişimin önünü kesmek değil; aksine kimliğini koruyarak gelişen bir kent anlayışını hayata geçirmek anlamına gelmektedir.
Tarihî Kentler Geleceğe Taşınmalıdır
Unutulmamalıdır ki tarihî kentler, modernleşmeye direnç gösteren değil; doğru planlama ile geçmişi geleceğe taşıyabilen kentlerdir. Tire’nin tarihî siluetini korumak, yalnızca bugünün değil; gelecek kuşakların da bu eşsiz mirası tanıyabilmesi açısından bir zorunluluktur.
UNESCO Süreci ve Ortak Sorumluluk
Bu kapsamda, yerel yönetimler, meslek odaları ve ilgili paydaşların ortak çalışmasıyla Eski Tire için özel bir mimari ve estetik rehber oluşturulması; Tire’nin tarihine yakışır, kalıcı ve sürdürülebilir bir şehircilik anlayışının temelini oluşturacaktır. Ayrıca şehrimizin UNESCO Geçici Dünya Mirası listesine girmek için başvuru hazırlığı yaptığını göz önüne aldığımızda Tire’nin 5 bin yıllık geçmişi, korunmayı değil; özenle yaşatılmayı hak etmektedir.”